Wydana po raz pierwszy w 1924 r. “Mitologia” Jana Parandowskiego miała popularyzować kulturę antyczną wśród dzieci i młodzieży. Udało się znakomicie. Prosty, lekki język, wsparty talentem do snucia ciekawych opowieści i ogromną erudycją, sprawia, że książka do dziś pozostaje w kanonie ulubionych lektur zarówno młodych, jak i dorosłych czytelników.

Baśnie z dziejów europejskiej cywilizacji

Mitologia Parandowskiego pozostaje podstawowym w polskiej literaturze tekstem, propagującym wierzenia starożytnych i kreującym nasze o nich wyobrażenia. Niemal każdy z nas styka się z tą lekturą już w dzieciństwie . Na początku traktujemy ją jako jeszcze jedną księgę zajmujących bajek. Z czasem zaczynamy doceniać kunszt autora, jego wiedzę i ogrom pracy, włożonej w przygotowanie tej pozycji. Nic dziwnego, że dzieło Parandowskiego przeszło do klasyki, kształtując nasze spojrzenie na starożytność, utrwalając symboliczne znaczenie mitów i ich uniwersalizm. Bo to właśnie wierzenia Greków i Rzymian są się źródłem symboli, rozpoznawalnych przez każdego wykształconego człowieka zachodniego kręgu kulturowego. To dzięki niej takie pojęcia, jak pięta Achillesa czy stajnia Augiasza nasycone są znaczeniem i czytelne dla wszystkich.

W kręgu mitów Greków i Rzymian

Książka opatrzona jest podtytułem “Wierzenia i podania Greków i Rzymian”, precyzującym obszary tematyczne, jakie obejmuje. W pierwszej części autor opisuje greckie wierzenia na temat narodzin świata i panteon bogów, którzy mają nad nim władzę. Rozpoczyna ją tekst objaśniający sposób rozumienia narodzin i funkcjonowania świata przez Greków. Potem następują opowieści o bogach olimpijskich, ale także wielu innych (m.in. powietrza i światła). Parandowski precyzyjnie charakteryzuje przestrzenie władzy przypisane poszczególnym bogom, pokazuje ich wpływ na losy ludzi. Swoje miejsce wśród greckich wierzeń mają także bohaterowie greckich podań i legend, zwłaszcza postacie wojny trojańskiej.

Druga część “Mitologii” to zbiór mitów rzymskich. Jest ona krótsza, a rozpoczyna się esejem charakteryzującym wierzenia Rzymian i wskazującym główne różnice w porównaniu z religią Greków. Autor wskazuje podstawowe źródła rzymskich wierzeń, opisując bogów naczelnych oraz bóstwa ziemskie, powiązane z siłami przyrody. Kładzie nacisk na specyficzne cechy rzymskiej religijności, którą wyróżnia szczególne upodobanie do personifikacji cnót, uczuć, ideałów.

Takie dwutorowe ujęcie mitów pozwoliło pisarzowi na wyodrębnienie różnic, ale też pokazanie pewnych stałych cech wierzeń starożytnych. Umożliwiło wyodrębnienie uniwersalnych pojęć i archetypów, które przecież stały się podstawą całej europejskiej cywilizacji. Czytając Parandowskiego, jasno widzimy, że rozumienie naszej kultury jest niemożliwe bez poznania wierzeń i przekonań ludzi czasów antyku.

Obraz autorstwa StockSnap - Pixabay